تىعىرىقتان شىعۋ جولدارى ىزدەستىرىلۋدە

تىعىرىقتان شىعۋ جولدارى ىزدەستىرىلۋدە

ەلىمىزدە ءوندىرىستى وركەندەتپەي، وزىمىزدە ءونىم وندىرمەي، الەمدەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلا المايمىز. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ماسەلەگە بيىلعى جولداۋىندا دا ەرەكشە كوڭىل اۋداردى. ەلىمىزدە توقىما ءوندىرىسى وتپەلى كەزەڭدە توقىراۋعا ۇشىرادى. سەمەي مەن اقتوبەدەگى ءجۇندى العاش وڭدەيتىن فابريكالار جابىلىپ، جويىلىپ كەتتى. تارازداعى وسىنداي كاسىپورىن اۋپىرىممەن ساقتالىپ قالدى. سونىڭ ناتيجەسىندە توقىما جانە تىگىن بۇيىمدارى تۇگەلدەي شەتتەن جەتكىزىلۋدە. نارىقتا سينتەتيكالىق كيىمدەر دە قاپتاپ كەتتى. ولاردىڭ باعاسى قىمبات ءارى دەنساۋلىققا زيان. قىتايلار ءبىزدىڭ شيكىزاتىمىز – بيازى جانە قىلشىقتى ءجۇندى تيىنعا ساتىپ الىپ، ودان دايىن ءونىم ءوندىرىپ، وزىمىزگە ونداعان ەسە قىمباتقا ساتۋدا.

«فابريكا پوش-تاراز» كاسىپورنىن ساۋىقتىرۋ، قايتا جاراقتاندىرۋ جانە ءجۇندى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ باعىتىندا ەلەۋلى شارالار قولعا الىنىپ، جۇزەگە اسىرىلۋدا. الىپ تا الەۋەتتى فابريكانىڭ بۇگىندە جىلىنا 10 مىڭ توننا بيازى جانە قىلشىقتى ءجۇن قابىلداپ، جۋا الاتىن مۇمكىندىگى بار. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-نان 1 ميلليارد تەڭگە نەسيە العان كاسىپورىن باسشىلارى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا توپس ءوندىرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىردى. توپس – اعىلشىنشادان اۋدارعاندا جوعارى ساپالى دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. قازاقتار تەرەڭ وڭدەلگەن ونى تارالعان شۇيكە ءجۇن دەپ اتايدى. يتاليادان اكەلىنىپ ورناتىلعان جابدىقتىڭ بۇگىندە جىلىنا 700 توننا وسىنداي جوعارى ساپالى شۇيكە ءجۇن شىعاراتىن قۋاتى بار. 2010 جىلى توپس ءوندىرۋ تسەحىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسقان بولاتىن.
كاسىپورىن وندىرگەن ءونىمىن ەكسپورتقا ەۋروپاعا شىعارادى.
– تەرەڭ وڭدەلگەن ءجۇن 2010-2011 جىلدارى جاقسى ءوتتى. ونى وتكەرۋدەن جىلىنا 5-6 ميلليون اقش دوللارىنا دەيىن تابىس تاپتىق. ايتسە دە، كەيىنگى كەزدەگى ەۋروپاداعى قارجىلىق داعدارىس ءونىمىمىزدى وندا وتكەرۋگە ۇلكەن كەدەرگى كەلتىرۋدە. 2013 جىلى 200 توننا توپس وندىرگەن ەدىك.ۇلكەن ىزدەنىستەر جانە شاپقىلاۋ ناتيجەسىندە ونى تۇگەلدەي ءبىر يتاليالىق كومپانياعا ساتۋعا ۋاعدالاستىق. تاياۋدا ولار 18 توننا توپستى الىپ كەتتى. قالعانىن بىرتىندەپ كۇزگە دەيىن وتكەرەمىز. ولار ساتىپ العان تاۋارىنا اقشانى وزدەرىنە جەتكىزگەننەن كەيىن اۋدارادى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ىرعاقتى جۇمىس ىستەۋىمىزگە ۇلكەن كەدەرگى كەلتىرۋدە. اينالىم قارجىسىنىڭ بولماۋىنان ۇستىمىزدەگى جىلى ءجۇن ساتىپ الا الماۋ قاۋپى تۋىنداۋدا. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق بىزگە نەسيە بەرۋدەن باس تارتتى. بيازى ءجۇن وندىرەتىن اگروقۇرىلىمدار كاسىپورىنعا وتكىزەتىن شيكىزاتى ءۇشىن تولەمنىڭ الدىن الا ءبىر بولىگىن بەرۋدى تالاپ ەتۋدە. قازىر تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن ءتۇرلى قارجى ينستيتۋتتارىمەن جانە بانكتەرمەن نەسيە الۋ ءۇشىن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدەمىز، – دەيدى «فابريكا پوش-تاراز» جشس ديرەكتورى بولات مومىشەۆ.
بولاتتىڭ الاڭدايتىن دا ءجونى بار. ەگەر ولار اگروقۇرىلىمداردان ءجۇندى قوي قىرقاتىن مامىر، ماۋسىم ايلارىندا ساتىپ الماسا، قاپى قالادى. بار شيكىزاتتى قىتايلار كوتەرە ساتىپ اكەتەدى. كاسىپورىن قىلشىقتى جانە بيازى ءجۇندى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وبلىستارىنان ساتىپ الادى. وتكەن جىلى 1،5 مىڭ توننا بيازى، 1000 توننا قىلشىقتى شيكىزات ساتىپ الىپ، جۋعان. بيازى جۇننەن توپس شىعارىلعان. ولار سونداي-اق، يىرىلگەن ءجىپ تە وندىرەدى. ونى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى توقىما وندىرىسىنە وتكىزىپ، ايىرباسقا دايىن جۇقا كورپەشەلەر الۋدا. كەيىنگى كەزدە شۇيكە ءجۇن الۋعا تۇركيا مەملەكەتى قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. فابريكا باسشىسى بولات امانكەلدى ۇلىنىڭ ارمان-جوسپارى كوپ. ول شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ ارقىلى وسىندا ماتا جانە جۇقا كورپەشە شىعارعىسى كەلەدى. البەتتە، شيكىزاتقا قاراعاندا دايىن ءونىم تەز وتەدى ءارى مول تابىس اكەلەدى.
قازىر ەلىمىزدەگى توقىما جانە تىگىن ءوندىرىسى شۇيكە ءجۇن جانە ماتا سياقتى تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمگە اسا ءزارۋ بولىپ وتىر. ەگەر فابريكا تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەسە، كەلەشەكتە ونىڭ ءونىمىن ەلىمىزدىڭ نارىعىنا دا وتكەرۋگە بولادى. كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ جۇمىسى جاندانىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلار ەدى. بيۋدجەت قورجىنى دا قوماقتى قارجىمەن تولىعادى. بولات مومىشەۆ بەلارۋسسيادان جانە قىتايدان اكەلىنگەن ماتانىڭ ءار قۋما مەترىنىڭ وزىندىك قۇنى 14-12 اقش دوللارىنان اينالاتىنىن ايتادى. ال، ول بىزدە وندىرىلسە، 8 دوللاردى قۇرايدى ەكەن. دەمەك، ماتانى وزىمىزدە ءوندىرۋ – قانشاما تابىسقا كەنەلتەدى دەسەڭىزشى…
وركەنيەتتى ەلدەردە ءوندىرىستى وركەندەتۋ ءۇشىن نەسيە ۇزاق مەرزىمگە – ون جىلعا دەيىن بەرىلەدى.
– ال، بىزدە ارىسى – ءۇش جىل. ءبىز «اگرو نەسيە كورپوراتسياسى» اق-نان العان نەسيەمىزگە ءبىر جىل بويى جابدىق ساتىپ اكەلىپ ورناتتىق. كەلەسى جىلى ولاردى سىناقتان وتكىزدىك. كاسىپورىن جۇمىسىن باستاعان كەزدە نەسيەنى جابۋعا تۋرا كەلدى. ەلىمىزدە ءوندىرىستى وركەندەتۋ ءۇشىن قارجى ينستيتۋتتارى مەن بانكتەر ۇزاق مەرزىمدى نەسيە بەرۋدى قولعا الۋ كەرەك، – دەيدى بولات مومىشەۆ.
ءوندىرىس باسشىسىنىڭ جانايقايىن ءتۇسىنىپ، جاناشىرلىق تانىتاتىندار تابىلىپ جاتسا، قانەكي؟!

اقىلجان مامىت
Mamytov_akjol @mail.ru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

موجنو يسپولزوۆات سلەدۋيۋششيە HTML-تەگي ي اتريبۋتى: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>