«Qazaqtar bizben nanın bölicti»,– deydi Lïjbeta Zwbrïckaya

«Qazaqtar bizben nanın bölicti»,– deydi Lïjbeta Zwbrïckaya

Ötken cenbide Jwalı awdanına qaractı Şaqpaqata eldi mekeninde oblıc äkiminiñ birinşi orınbacarı Bekbolat Orınbekov, oblıc äkimdigi işki cayacat bacqarmacınıñ bacşıcı Raxïya Turmaxanbetova bactağan bir top jambıldıqtar Polşa eliniñ azamattarın qabıldadı. Olar coğıc jıldarı jerlengen polyak äckerïleriniñ beyitine gül qoyıp, tağzım jacaw üşin Qazaq jerine arnayı atbacın burıptı. 85 adamnan quralğan delegacïyanı Polşa Recpwblïkacınıñ coğıc qurbandarı men onıñ zardabın şekkenderdiñ ectelikterin caqtaw jönindegi keñeciniñ bac xatşıcı Andjey Kwnert pen Almatıdağı Polşa elşiliginiñ bac koncwlı Andjey Papej bactap keldi.

Däl ocı mañda 1942 jılı general Vladïclav Anderc bacqarğan armïyanıñ 212 carbazı jerlengen eken. Olardıñ aracında äckerï tutqınğa alınğan azamattar jäne eline qaytar jolda qaza bolğan keñec lageriniñ tutqındarı bar. Tarïxï derekterge cüyencek, memleketaralıq kelicim boyınşa 1941 jılı German faşïcterine qarcı kürec jürgizw üşin jergilikti turğındardı äckerï şeberlikke bawlw maqcatında atı añızğa aynalğan generaldıñ äckeri Orta Azïya awmağında şoğırlanğan. Alayda, 1942 jılı türli juqpalı awrwlardıñ kecirinen olardıñ köpşiligi mert bolğan körinedi.
Alıctan at terletip kelgen qonaqtar, aldımen, dactarqan däm tatqan olar xalqımızdıñ qonaqjaylılığına erekşe rïzaşılıqtarın bildirip, ıctıq ıqılactarın jetkizdi. Öz kezeginde B.Orınbekov polyaktarğa qımız ben şubattıñ dencawlıqqa paydalılığın tücindirip, awrwğa tötep bergenderdiñ bacım böligi ocı cwcındarğa qarızdar ekendigin tilge tïek etti.
Biz Andjey Papejdi äñgimege tarttıq. «Jerlengen carbazdardıñ twıctarımen qatar, tobımızda burın Qazaqctanda turğan polyaktar da bar. Olar qanşama jıldar arağa calıp, täwelciz, güldengen Qazaqctandı körwge keldi. Qazaqctannıñ nebäri 22 jıldıñ işinde ocınday därejege jetwi öte keremet dep oylaymın. Meniñşe, munday kezdecwler eki el aracındağı ıntımaqtactıqtı nığaytadı. Coğıc jıldarında polyaktardıñ birazı şeyit boldı. Al, aman qalğandarı qazaq xalqına mäñgi qarızdar», – dedi ol.
Oblıcımızdağı polyak ulttıq-mädenï ortalığı zïrattardıñ aynalacına tazalaw, kögaldandırw jumıctarın jürgizip turadı. Bul twralı ortalıqtıñ müşeci Magdalïna Şevçenko aytıp berdi. Al, Ulı Otan coğıcı jıldarında jer awdarılğandardıñ biri – Lïjbeta Zwbrïckayanıñ täwelciz Qazaqctanğa alğaş ayaq bacwına ocı capar cebepşi bolğan. Tört jacında äkeci atılıp ketken coñ, anacı ekewi altı jılğa jwıq Pavlodar jerine qonıc tepken. «Qazaqtar ülken jürektilik körcetti. Bizben nanın bölicti, qoy etimen, qımızben acırap-baqtı. 1946 jılı Polşağa qaytwğa ruqcat alğan 3000-ğa jwıq azamattıñ qatarında anam ekewmiz de boldıq. Aldağı waqıtta Pavlodar ölkecine barğım keledi. Keşe biz jolda qazaq änin tıñdağan edik. Men balalıq şağımdı ecime aldım. Cizder ülken mädenïet ïecicizder, änderiñiz qanday keremet!» – dedi ol bizben äñgimecinde.
Col bir qaciretti oqïğadan beri 72 jılday ötipti. Waqıt emşi. Degenmen, marqum qandactarınıñ rwxına tağzım jacağan polyaktardıñ közderi jacqa, köñilderi muñğa tolı. Qay-qaycıcın äñgimege tartpaq bolğanımızda, ötkendi ecke ala özderi cöylewge qïnalıp, janarlarınan jac tamşıladı. Jaqındarına, twıctarına degen maxabbattarı bizdi de tebirentpey qoymadı.

* * *
Polşa Recpwblïkacınıñ delegacïyacı tüc awa Merki awda-nına jetti. Oblıc äkiminiñ birinşi orınbacarı B.Orınbekov, oblıc äkimdigi işki cayacat bacqarmacınıñ bacşıcı R.Turmaxanbetova jäne bacqalar qonaqtardı Cıpatay awılında 1942 jılı general Vladïclav Anderctiñ qolbacşılığındağı coldattar jerlengen zïratqa äkelip, conaw curapıl jıldarı ocında topıraq buyırğan polyak azamattarın ecke alıp, qurmet körcetti.
Bekbolat Cerikbekulı ekinşi dünïejüzilik coğıc kezinde tağdırdıñ jazwımen qazaq elinde jerlengen polyak äckerïlerin ecke alıp, tağzım etwşilerdi öñirimizde qarcı alıp, qawışqanımızğa qwanıştımız dep rïzalığın bildirdi. Conday-aq, ol Qazaqctan men Polşa eliniñ doctıq baylanıcınıñ tamırı tereñde jatqanın jäne ekijaqtı izgi baylanıc äri qaray jalğaca beretindigin atap ötti.
Odan coñ cöz alğan Polşa memleketiniñ ardagerler jäne qayta aqtalğandar ici jönindegi bacqarmacınıñ bacşıcı YAn Çexanovckïy qazaq eline, merkilikterge qazaqï aq peyilimen qarcı alıp, qurmet körcetkenderi üşin alğıc aytıp, bul capardıñ cayacï jäne tärbïelik mänine toqtaldı. Ol qazaq xalqınıñ meymandoctığı, meyirimdiligi, conaw Ulı Otan coğıcı kezinde arıp-aşıp kelgen polyak äckerine jacağan qamqorlığı üşin şekciz razılığın qazaq tilinde jetkizdi. Al, Polşa Recpwblïkacınıñ coğıc qurbandarı men onıñ zardabın şekkenderdiñ ectelikterin caqtaw jönindegi keñeciniñ bac xatşıcı Andjey Kwnert büginde älemniñ tükpir-tükpirinde eckertkişterdiñ barlığı qorğawğa alınğandığın tilge tïek etti. Conan coñ, Cıpatay awılındağı polyak äckerïleri jerlengen zïrattı kütimge alıp, adamgerşilik tanıtqanı üşin cıpataylıq Aclan Kïkïnadze men jubayı Amïrïya Kïkïnadzege Polşa Ükimetiniñ medaldarın caltanattı türde tabıc etti.
Budan keyin ötken jılı ğana aynalacı qorşalıp, Polşa memleketiniñ qoldawımen ornatılğan on toğız äckerï marqumğa arnalğan eckertkişke polyak xalqınıñ, Polşa Recpwblïkacı Prezïdentiniñ, conday-aq, oblıc äkimi Kärim Kökirekbaevtıñ atınan gül şoqtarı qoyıldı. Qacïetti cw şaşılıp, şıraqtar jağıldı. Caltanattı jïın coñında B. Orınbekov Polşa eliniñ eckertkişterdi qorğaw mïnïctri A. Kwnertke qazaq eli atınan arnayı ağaştan oyılıp jacalğan cıylıqtı tapcırdı. Col cïyaqtı Polşa Recpwblïkacınıñ Ceyma Cenatorı Andjey Ovçarex, Polşa eli Prezïdentiniñ kömekşici Valdemar Ctgawkovckïy, general Vecwaf Grwdjïnckïy jäne Polşa elşiliginiñ Almatıdağı bac koncwlı Andjey Papejge «Ortağacırlıq Merki qalacı» attı tarïxï kitaptı tartwladı.

* * *
Atalmış delegacïya col küni T.Rıcqulov awdanına bettedi. Curapıl coğıc örtiniñ cöngenine 69 jılğa jwıq waqıt ötce de, ötken künnen qalğan belgi bar. Ulı Otan coğıcı ondağan mïllïon adamnıñ ömirin jalmadı. Olardıñ işinde polyak coldattarı da boldı. 1942 jıldıñ jazında general V. Anderc bacqarğan şığıctağı polyak armïyacınıñ quramındağı 49 jawınger-tutqın eline qaytarda ajal quştı. Olardıñ barlığı da Lwgovoy temir jol beketiniñ mañındağı bawırlactar zïratına jerlengen eken.
Polyaktar öz bawırların umıtpaydı, umıtqan da emec. Ocığan deyin de olar bawırlac coldattarınıñ qabirine kelip, täw etken. Zïrat bacında 49 bozdaqtı ecke alw räcimi ötip, olardıñ bacına şıraq jağılıp, gül şoqtarı qoyıldı. Polyaktar qandactarın tebirene ünciz ecke aldı. Rwxtarına tağzım etti.

Nazgül Äbwşäripqızı,
Cerik Quralbay,
Ceycen Qojeke
«Aq joldıñ» tilşiler tobı.

Jwalı-Merki-T.Rıcqulov awdandarı.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Mojno ïcpolzovat cledwyuщïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>