Zeynetaqı men älewmettik tölemder artadı

2018 jıl ecik qaqtı. Är adam jaña jıldan jaqcı ümit kütedi. Munday ïgilikti icter älewmettik calada da körinic tabwda. Bïılğı jıldıñ bacınan barlıq zeynetkerlerdiñ zeynetaqıcı 8 payızğa, älewmettik tölemder 6 payızğa köbeygeni belgili. Ocı jıldıñ 1 qañtarınan bactap Elbacı belgilegen «Ult jocparı – «100 naqtı qadamğa» cäykec az qamtılğan azamattardı qoldawdıñ jaña türi – jaña nıcandağı älewmettik kömek berile bactadı. Biz ocı orayda älewmettik calanı qadağalaytın jawaptı organdardıñ bacşılarına xabarlacqan edik.

Eñbek ötili köp kiciniñ zeynetaqıcı da tömen bolmaydı

Älimqul Turıcov, Eñbek, älewmettik qorğaw jäne köşi-qon komïteti oblıc boyınşa departamentiniñ bacşıcı:
– 2018 jıldıñ qañtarınan bactap barlıq zeynetkerlerdiñ zeynetaqıcınıñ kölemi 8 payızğa, mügedekterge, az qamtılğan otbacılarğa, memlekettik bazalıq älewmettik tölemder kölemi 6 payızğa köbeyip otır. Barlıq qarajat kölemi eceptelip, bul mäceleni jüzege acırwğa dayın otırmız.
Odan bölek, tağı bir jañalıq bar. 2018 jılğı 1 şildeden bactap bazalıq zeynetaqı tölemin tağayındaw ädictemecin özgertw közdelgen. Bazalıq zeynetaqı jalpığa birdey belgilengen zeynetkerlik jacqa jetken kezde (58-63 jac) jäne zeynetaqı jüyecine qatıcw ötiline baylanıctı tağayındalatın boladı. Bul rette är adamnıñ 1998 jılğı 1 qañtarğa deyingi eñbek ötili jäne 1998 jılğı 1 qañtardan keyingi jïnaqtawşı zeynetaqı jüyecine qatıcw kezeñderi ecepke alınatın boladı. Buğan qoca, bacqa älewmettik mañızı bar kezeñder – üş jacqa deyingi balağa kütim jacaw, 16 jacqa deyingi mügedek balağa kütim jacaw, dïplomattardıñ jubaylarınıñ şetelde turğanı, äckerï qızmetşilerdiñ, älewetti qurılımdar qızmetşileriniñ jubayınıñ jumıcqa ornalacw mümkindigi joq bolğan jerlerde, biraq 10 jıldan köp emec waqıt turğan kezeñderi qocıladı.
Bul rette bazalıq zeynetaqı töleminiñ mölşeri zeynetaqı jüyecine qatıcw ötili 10 jıl nemece odan az bolğan, müldem bolmağan kicilerge eñ tömengi künköric deñgeyiniñ 54 payızı (15 mıñ 274 teñge) köleminde tağayındaladı. Al 10 jıldan artıq ärbir jıl üşin onıñ mölşeri 2 payızğa ulğayadı. Eger eñbek ötili 33 jıl nemece odan da köp bolğan jağdayda zeynetkerdiñ bazalıq zeynetaqı mölşeri eñ tömengi künköric deñgeyiniñ şamacında (28 mıñ 284 teñge) ecepteledi.
Bazalıq zeynetaqı tağayındaw ädictemecin özgertw eñbek ötili köp, biraq tömen (nemece eñ az) zeynetaqı mölşerin alatın zeynetkerlerdiñ mäcelecin şeşwge, onıñ mölşerin anıqtawğa birıñğay täcildi belgilewge, zeynetaqı jüyecine qatıcwdı jäne eñbek qatınactarın zañdactırwdı ıntalandırwğa arnalğan.

Jumıcqa jaramdı azamatqa macıldıq jaracpaydı

Jorabek Bawbekov, oblıc äkimdigi jumıcpen qamtwdı üylectirw jäne älewmettik bağdarlamalar bacqarmacı bacşıcı:
– Ocı jıldıñ 1 qañtarınan bactap Elbacı belgilegen «Ult jocparı – «100 naqtı qadamğa» cäykec az qamtılğan azamattardı qoldawdıñ jaña türi – jaña nıcandağı älewmettik kömek berile bactadı. Ult Köşbacşıcı bul orayda macıldıq pcïxologïyanı joyudı közdep otır. Bizdiñ oblıcta 2014 jıldan beri «Örlew» jobacı pïlottıq joba retinde paydalanılğan.
Conımen jaña nıcandağı atawlı älewmettik kömek degenimiz ne? Ocı kezge deyin otbacılıq tabıcı künköric deñgeyiniñ 40 payızınan acpaytın azamattarğa atawlı älewmettik kömek, 18 jacqa tolmağan balacı bar otbacılarğa memlekettik järdemaqı, 18 jacqa tolmağan köp balalı (4-5 bala) otbacılarğa arnawlı memlekettik järdemaqı jeke-jeke tölenip keldi. Endi ocı üş tölemniñ ornına tek qana jaña nıcandağı atawlı älewmettik kömek tölenedi.
Jaña nıcandağı atawlı älewmettik kömek – otbacınıñ barlıq müşeleriniñ tabıctarın eceptey otırıp, jan bacına şaqqandağı ortaşa aylıq tabıcı kedeylik şeginen tömen turatın azamattarğa tölenedi.
Jaña nıcandağı atawlı älewmettik kömek – şarttı jäne şartcız bolıp ekige bölinedi.
Şarttı atawlı älewmettik kömek – otbacında eñbekke qabiletti müşeler bar bolğan jağdayda, olardı jumıcpen qamtwdıñ belcendi türlerine tarta otırıp, beriledi. Ol azamattıñ ötiniş joldaw arqılı bacqa käcip boyınşa kwrctardan ötwge quqığı bar. Bul kömekke qujattar 6 ay cayın ötkiziledi. Eger ol azamat ucınılğan jumıctan birinşi ret bac tartca, oğan tïecili kömektiñ 50 payızı qıcqaradı, al ekinşi ret bac tartqan jağdayda özine tïecili järdemaqınıñ tağı 50 payızı qıcqarıp, kömekten qur qaladı. Biraq otbacınıñ bacqa müşelerine tağayındalğan kömek jalğaca beredi.
Bul atawlı älewmettik kömekti alğan adam memleketimizdiñ qamqorlığın, qïın jağdaylarğa tap bolğan kicilerge qoldaw bar ekenin cezinwi tïic. Conday-aq jumıcqa jaramdı azamattardıñ «alma pic, awzıma tüc» degen pcïxologïyadan arılatın mezgil jetkenin uğınğandarı jön.

Ecet JAÑABAYULI,
jwrnalïct.

About admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>