ادەبيەت

بەدەرلى بەلەس

ادەبيەتتانۋشى، پروفەسسور سامەن قۇلباراق – 60 جاستا جىلىنا ءبىر رەت، كەيدە ەكى-ءۇش رەت كەزدەسىپ قالامىز. جولىقپاي قالعان كەزىمىز جوق-تىن. اسىرەسە، الماتى مەن استانادا ادەبي-عىلىمي جيىن، ءار الۋان باعىتتارداعى ءماسليحاتتاردا كوبىرەك جولىعىسامىز. ەلدەس-جەرلەس بولعان سوڭ، اۋىل-ايماق الدىمەن اۋىزعا تۇسەدى. ونىڭ جاۋابى قىسقا: «امانشىلىق. قوڭىر تىرشىلىك. ەلمەن بىرگەمىز عوي»، – دەيدى سامەن دوس سابىرمەن. ەسەسىنە سۇراقتى كوپ قويادى. الماتى مەن استاناداعى ءبىلىمي-عىلىمي ...

Read More »

كوشەسىمەن پۋشكيننىڭ… ابايعا دەيىن

(سوڭى. باسى وتكەن سانداردا). 10 نويابر 1955 جىل. ءبىز ارعىنباي ەكەۋمىز دۇرىلدەگەن دۋماندى ۇلكەن مەرەكەگە تۇڭعىش رەت قاتىستىق. 7 نويابر كۇنى تاڭ ازانمەن ادەتتە ۋ-شۋى از، تىپ-تىنىشتاۋ جامبىل قالاسى دۇڭكىلدەگەن دۋحوۆوي وركەستردىڭ ۇنىمەن ويانىپ، تۇڭلىگى جەلپىلدەپ كەتكەندەي بولدى. سالتاناتتى مارشتار كوڭىل بىتكەندى بىردەن-اق جەلبىرەتە كوتەرىپ تاستادى. قالانىڭ شارتاراپىنان قاپتاعان حالىق پۋشكين كوشەسىندەگى وبلىستىق پارتيا كوميتەتى ورنالاسقان ءۇش قاباتتى سۇرعىلت ۇيگە ...

Read More »

كوشەسىمەن پۋشكيننىڭ… ابايعا دەيىن

(دوس كۇندەلىگىنەن كوشىرىلگەن حيكايات) (جالعاسى. باسى وتكەن ساندا). 25 اۆگۋست 1955 جىل. …ماسقارا بولدىق! مورالدىق جاعىنان ولدىك. باسقاشا ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ءبارى دە بولماشى نارسەدەن باستالدى. …بۇرناعى كۇنى كەشكى استان سوڭ جامالباي ەكەۋمىز ءۇيىمىزدىڭ ىرگەسىنە قويىلعان ۇزىن، قاراعاي شايىرىنىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرعان جاڭا تاقتاي ورىندىقتا ارنەنى ءبىر ايتىپ وتىردىق. تىپ-تىنىق، قوڭىرقاي كەشتىڭ ءوزى اڭگىمەگە بەيىمدەگەندەي ەدى. ونىڭ ۇستىنە كۇنى بويعى ...

Read More »

جاڭبىرلى جاز

قارا جەر ەمەس، قارا تاسقا وڭايلىقپەن قايدان ءسىڭسىن. قالانىڭ قاق ورتاسىندا ىزا سۋى كىلكىپ جاتىر. اسپاننىڭ ءتۇبى تەسىلىپ كەتكەن بە، زەڭگىر كوكتىڭ جاۋىن-جاسى الا جازداي تىيىلمادى. جەر-انا ءۇنسىز. تاس اسفالت مەڭىرەۋ. اق نوسەر ءاپ-ساتتە بەتىمدى جۋىپ، موينىما قۇيىلدى. قارا تۇنمەن تۇتاسىپ كەتكەن قارا اسپانعا قارادىم. كولشىك سۋى كولكىلدەپ كەپ تابانىما ءتيدى. جۇمىستان كەشتەۋ شىعىپ، ەزىلىپ شارشاپ تۇرعام. ەسىمدى تەز جيدىم. ...

Read More »

«ءيتتىڭ ارقاسىندا ساعان ۇيلەنگەنىم-اي، ءا!»

قىزىقبەك – ءوزى قىزىق جىگىت. جاسى 33-كە جەتكەنشە ۇيلەنبەي ءجۇرىپ الدى. ءوزىڭىز ويلاڭىزشى، قۇداي-اۋ، قىلشىلداعان كەزىندە قاي جىگىتتىڭ ۇيلەنگىسى كەلمەيدى دەيسىڭ. جىگىت اتاۋلىنىڭ بارىنە ارمان-ماقسات بولعان وسى ءبىر قادام قىزەكەڭدى وڭايلىقپەن قىزىقتىرماي-اق قويدى. اناۋ، شيەتتەي بالا-شاعاسى بار قۇرداستارىنا ءبىر ءسات كوز سالىپ قويسا بولادى عوي. ءاي، قايدام! قىزىقبەكتە ونداي وي-نيەت مۇلدەم بايقالمايدى. جۇمىسى دەيسىز بە؟ جو-جوق، كەشىرىڭىز، جۇمىستىڭ كوكەسى وسى ...

Read More »

كوشەسىمەن پۋشكيننىڭ… ابايعا دەيىن

(دوس كۇندەلىگىنەن كوشىرىلگەن حيكايات) …ول «ءتىل مەن جاعىنا سۇيەنگەن» دەگەنگە كەلىڭكىرەمەگەنىمەن تۋمىسىنان تىم ءسوزۋارلاۋ ءارى ويدا جوقتى وقىس سۇراي سالۋعا ءۇيىر دە بولاتىن. «ول» دەپ وتىرعانىم – جاس كۇندەردەن بىرگە وسكەن قۇرداسىم ەسكەرمەس قوي. ءوزىنىڭ بەيمازالاۋ – مۇمكىن ونىسى دۇرىس، پايدالى دا شىعار – ادەتىن ءالى دە، جاسىمىز و-و… جەتپىستەن اسقاندا دا تاستاي قويماپتى. تاستاماعانى سول، تارازدىڭ تارلاۋ بولعاندىقتان تىنىشتاۋ ...

Read More »

ايتكۇل انانىڭ جىرى

جۋىردا جەرگىلىكتى باسپالاردىڭ بىرىنەن اقىنجاندى انا ايتكۇل دۇيسەنبەكوۆانىڭ «ءومىر تولقىندارى» اتتى جاڭا جىر جيناعى جارىق كوردى. ايتكۇل دۇيسەنبەكوۆا – كوپ بالالى انا، «التىن القا» يەگەرى. ول سەگىز ۇل-قىزدى ومىرگە اكەلىپ، تاربيەلەپ ءوسىردى. بالا كەزىنەن ولەڭگە جاقىن بولىپ وسكەن ايتكۇل ساتتارقىزى قوعامدىق ومىرگە ارقاشان اتسالىسىپ، ماڭىزدى وقيعالارعا، ناۋقاندارعا ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ وتىرۋدى ءوزىنىڭ ازاماتتىق پارىزى دەپ سانايدى. تاۋەلسىز ەلىنىڭ ءار جەتكەن ...

Read More »

ماڭگىلىك ەل

ماڭگىلىك ەل ۇعىمى قاسيەتتى، كيەلى، ەلجىرەتىپ جانىڭدى، يىتەدى جۇيەنى. تەبىرەنىپ بۇل سوزگە بابالاردىڭ ارۋاعى، تەرەڭدەگى تاريحتىڭ اعىتىلار تيەگى.

Read More »

باعانالى وردا، باستى وردا

قايىربەك اسانوۆ، اقىن، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. مەن بۇگىنگى ەلورداعا استانا بولماي تۇرعان كەزدە دە، استانا مارتەبەسىن العاننان كەيىن دە بىرنەشە رەت بارعانمىن. ارينە، بۇگىنگى وركەندەگەن شاھار مەن كەشەگى اقمولانى سالىستىرۋ ەش قيسىنعا كەلمەيدى. بۇل جەردە بارلىق جاعدايدى ەرتە بولجاعان، الداعى جىلداردىڭ جەتىستىكتەرىن كورە بىلگەن ەلباسىنىڭ ەڭبەگى ەرەن. استانانى اۋىستىرۋ جونىندە ۇسىنىستى ەلباسى قر پارلامەنت ماجىلىسىندە 1994 جىلدارى ايتقاندا، قولداعاندار ...

Read More »